533. Wiens leven is het eigenlijk?
In 1972 zond de Britse zender Granada TV een drama uit van Brian Clark, met de titel Whose Life Is It Anyway? Clark bewerkte het verhaal later tot een toneelstuk, dat in Londen en New York triomfen vierde. In 1981 werd het verfilmd door John Badham, met Richard Dreyfuss in de hoofdrol. Whose Life Is It Anyway? gaat over een beeldhouwer, Ken, die door een auto-ongeluk vanaf de nek verlamd raakt. Hij kan niet langer zijn handen gebruiken, lopen, mes en vork vasthouden of sex hebben met zijn vriendin. Zijn voormalige leven is in een klap voorbij, hij is aangewezen op voortdurende medische...
Read More532. Als een herder
Filosofen onderzoeken menselijk denken en de begrippen die daarin gebruikt worden. Vrijheid. Moraal. Het Goede. De Waarheid. Filosofen proberen begrippen te begrijpen. Ze denken over denken.So far so good. Maar waar komen begrippen vandaan? Hoe ontstaan ze, hoe worden ze opgeroepen?Douglas Hofstadter en Emmanuel Sander hebben in hun Surfaces and Essences (2013) overtuigend betoogd dat begrippen de neerslag vormen van het maken van analogieën. Het gebruiken van begrippen, zo luidt hun stelling, is een vorm van waarnemen en die conceptuele perceptie is een...
Read More531. Chimpansee politiek
In de jaren negentig van de vorige eeuw begon de politieke polarisatie in de Verenigde Staten met de verkiezing van de Republikeinse oppositieleider Newt Gingrich. Gingrich had zijn opmars in de landelijke politiek te danken aan een compromisloze wijze van campagne en oppositie voeren, en die stijl bracht hij ook naar het voorzitterschap van de Republikeinse fractie in het Huis van Afgevaardigden. Bij de verkiezingen van 1994 kreeg die fractie de meerderheid en werd Gingrich voorzitter van het Huis, House speaker – een machtige positie, staatsrechtelijk de derde plek na president en...
Read More530. Is Sinterklaas een leugen?
We hebben de Sinterklaas-periode weer gehad. Deze keer was er geen commotie rondom Piet, maar wel een bedreiging van een acteur die zogenaamd in het Sinterklaas-journaal het ‘geheim’ van Sinterklaas zou hebben verklapt. Daar waren sommige mensen kennelijk heel boos over. Aan de andere kant waren er juist mensen die moeite hadden met het hele geheim, en die vonden dat het spelen van Sinterklaas eigenlijk het liegen tegen kinderen is. De voornaamste stem in dat kamp was die van filosoof Jan Warndorff, in een ingezonden stuk in de Volkskrant: Wij willen ons kind geen verhalen op de...
Read More529. Een fatale erfenis
In de laatste weken heb ik de evolutie van mensen, chimpansees en bonobo’s besproken, in een poging om duidelijk te maken hoe mensen zulke paradoxale wezens zijn geworden: tegelijk de minst agressieve en de meest gewelddadige aap. Vandaag wil ik de sluitsteen van mijn betoog plaatsen. Het oerprobleem van mensen is, denk ik, te begrijpen als een mismatch tussen onze erfelijke aanleg en moderne omstandigheden. Het is daarom te vergelijken met een bekend modern probleem: obesitas. In de kern is de toenemende obesitas in onze samenleving ook te wijten aan een mismatch: miljoenen jaren aan...
Read More528. De oermoord
De afgelopen weken heb ik de evolutionaire geschiedenis van de mens, de Homo sapiens, vergeleken met die van onze naaste verwanten, de chimpansee en de bonobo. (Ik heb zelfs gepleit voor een indeling van de mens als ‘derde chimpansee’, de Pan sapiens) We zagen in die vergelijking belangrijke overeenkomsten en belangrijke verschillen. De belangrijkste verschillen zijn deze: Mensen zijn, veel meer dan andere chimpansees, uitmuntende samenwerkers. Mensen delen voedsel, beschermen elkaar en dragen samen zorg voor de kinderen in de groep. Ze strijden ook samen tegen vijanden. Mensen...
Read MoreGeef een filosofisch gesprek cadeau!
