516. Een zesde zintuig (en een zevende)
Sinds ongeveer vierentwintighonderd jaar volgen de meeste mensen Aristoteles in het tellen van onze zintuigen: dat zijn er vijf. In zijn befaamde werk over de menselijke ziel Peri psuches, vooral bekend geworden onder de Latijnse titel De Anima, somt de filosoof ze op: zicht, gehoor, reuk, smaak en tast. Na een beschrijving van deze zintuigen in boek II probeert Aristoteles aan te tonen dat er niet meer en niet minder dan vijf zintuigen kunnen zijn, maar dat betoog is zeldzaam wazig en onlogisch. In het vervolg geeft hij bovendien zelf al aanzetten tot een uitbreiding, in de beschrijving van...
Read More514. De trans en de soeverein
Er zijn twee groepen in onze samenleving die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken lijken te hebben en die elkaar waarschijnlijk ook niet overlappen – ik bedoel dat waarschijnlijk geen enkel individu tot beide groepen behoort. En toch hebben de leden van deze groepen veel gemeenschappelijk. Groep 1 bestaat uit de mensen die we ‘soevereinen’ noemen. In Nederland zijn het er enkele tienduizenden. Het zijn burgers die de autoriteit van de Nederlandse staat niet erkennen en daarom ook weigeren aan Nederlandse wetten te gehoorzamen. Ze betalen bijvoorbeeld geen...
Read More513. Dodelijk verlies
Zoals ik eerder heb betoogd, ontstaan tragedies uit melodramatische plots, waarbij de logische fout van de hoofdpersoon, de hamartia, niet op tijd wordt ingezien en gecorrigeerd. Aangezien er vijf melodramatische soorten plots zijn, zijn er ook vijf soorten hamartia. De Vijf plots zijn Het Monster Overwinnen, Vodden Tot Vermogen, Queeste, Reis en Terugkeer, Verlossing. De bijbehorende hamartiae zijn de tegenstander is een monster succes is gelijk aan geluk het doel heiligt de middelen je kunt terug naar vroeger er zijn definitieve oplossingen In de afgelopen maanden ben ik begonnen met mijn...
Read More512. Wat is een kerk?
Een paar keer per maand loop ik als vrijwilliger rond in de Stevenskerk in Nijmegen en ontvang bezoekers. De Stevenskerk is een gebouw dat tussen 1254 en 1565 is ontstaan, in verschillende fasen, en dat sinds 1272 voortdurend in gebruik is geweest als kerk. De eerste versie van de kerk was ongeveer half zo lang, half zo breed, half zo hoog als de huidige. Hij was in een andere stijl dan de kerk die je nu ziet: in Romaanse stijl, met dikke muren, kleine ramen en veel ronde lijnen. In de daaropvolgende eeuw kwam de mode van de gotiek uit Frankrijk naar Noordwest Europa en veranderde de...
Read More510. Furie in Gaza
De afgelopen weken heb ik, in de analyse van tragische sterfgevallen, meerdere malen de grote tragediecyclus van Aischylos, de Oresteia, aangehaald. Ik deed dat vanuit het perspectief van twee hoofdpersonen, koning Agamemnon en koningin Klytaimestra. De trilogie als geheel heeft echter ook een interessante boodschap, die ik vandaag wil bespreken. En die boodschap heeft ook relevantie voor de huidige tijd, 2500 jaar na Aischylos. In het kort: in de Oresteia schetst Aischylos de ontwikkeling van het Atheense rechtssysteem – en die schets vertelt ons iets over het huidige conflict tussen...
Read More509. Le monstre c’est moi
In het toneelstuk Orestes van Euripides houdt Elektra, zus van Orestes, een inleiding. Ze vertelt hoe haar broer op bevel van de god Apollo wraak heeft genomen op hun moeder, Klytaimestra, voor haar moord op hun vader Agamemnon. Ze stelt daarbij dat een meisje Klyaimestra’s redenen niet mag onthullen en dat ze daarom de wereld ernaar laat raden. Ik heb dit altijd een raadselachtige uitspraak gevonden – en ook een onbevredigende. Als je bij Klytaimestra’s moord op haar echtgenoot alleen zegt: ze zal haar redenen gehad hebben, maar daar kunnen we niks over zeggen, dan berooft...
Read MoreGeef een filosofisch gesprek cadeau!
