Overlevenskunsten

232. Geen tijd te verliezen

Posted on Feb 17, 2019 in Blog, Featured, Overlevenskunsten

232. Geen tijd te verliezen

Het begrip bucket list is algemeen bekend sinds het uitkomen van de gelijknamige Hollywoodfilm in 2007. In die rolprent spelen Jack Nicholson en Morgan Freeman de rollen van een biljonair, Cole, en mecanicien, Carter, die kennis maken terwijl ze allebei met terminale kanker in het ziekenhuis liggen. Carter vertelt Cole van zijn bucket list, de lijst van dingen die hij wilde doen voordat hij dood gaat – in Engels idioom kicks the bucket. Op Carter’s lijst staan dure en voor een arbeider bijna onhaalbare dingen als de Taj Mahal bezoeken, over de Noordpool vliegen en met een motor...

Read More

194. Denken ist Danken

Posted on May 5, 2018 in Blog, Featured, Overlevenskunsten

194. Denken ist Danken

Martin Heidegger citeerde regelmatig een oude spreuk uit het Duitse piëtisme, ‘Denken ist Danken’. Van deze spreuk wil ik graag uitgaan in mijn bezinning op wat herdenken betekent. Herdenken is namelijk zowel een bepaalde vorm van hernemen als een bepaalde vorm van denken, die allebei met dank zeggen te maken hebben. Piëtisme is een oude term voor vroomheid en stond in de zeventiende eeuw voor een nieuwe stroming in de Lutherse kerk. Die kerk gaf, net als andere protestantse kerken, een religieuze structuur aan lokale gemeenschappen in West-Europa – en bood daarmee een...

Read More

190. Wij boeien onszelf

Posted on Apr 7, 2018 in Blog, Featured, Overlevenskunsten

190. Wij boeien onszelf

Gebeurtenissen, situaties, uitingen kunnen iets in ons teweeg brengen, ze kunnen ons raken. Wanneer deze aanraking voortduurt, zeggen we dat onze aandacht en onze gevoelens door iets worden vastgehouden, worden geboeid. Hierbij gebruiken we doorgaans de passieve vorm: wij zijn het lijdend voorwerp van dat boeien. Ons overkomt iets. De handelende partij zijn niet wijzelf, wij zijn het object van het boeien. Subject is de gebeurtenis of situatie of uiting. Die voorstelling boeide mij, zeggen we. Of: dat was een boeiend verhaal. De verantwoordelijkheid voor het geboeid worden staan we hiermee...

Read More

186. Ik ben mijn stem

Posted on Mar 3, 2018 in Blog, Featured, Overlevenskunsten

186. Ik ben mijn stem

Over een kleine drie weken gaan we stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Wat is stemmen precies? Wat betekent het uitbrengen van een stem? Ik stem op deze partij, deze politicus: wat zegt dat over mij? Stemmen is, in al zijn betekenissen denk ik, een uitdrukking van een iets dat met identiteit te maken heeft. Met een ik. Maar wat voor ik? Dat is misschien niet in alle omstandigheden hetzelfde. De fysieke stem Mijn fysieke stem zegt: ik ben mijn lichaam. Wanneer ik, in spreken, schreeuwen, zingen, zuchten, mijn stem gebruik maakt de stem veel duidelijk over mijn lichaam. Allereerst dat...

Read More

183. Een deel voor het geheel

Posted on Feb 11, 2018 in Blog, Featured, Overlevenskunsten

183. Een deel voor het geheel

Vorige week heb ik aandacht besteed aan de notie van ‘voltooid leven’ en aan de vraag of wij ons levensverhaal wel ooit als een afgerond geheel kunnen zien. De meest voor de hand liggende modellen, autobiografie en roman, boden daarvoor weinig aanknopingspunten. Toch is het mogelijk een literair model te gebruiken waarbij het leven als een geheel verschijnt en het als ‘voltooid’ kan worden gelezen. Voltooid, maar tegelijk open. Dat model is het gedicht. Synecdoche De Amerikaanse poet laureate (dichter des vaderlands) uit de jaren zestig, Robert Frost, stond bekend als...

Read More

182. Het leven lezen

Posted on Feb 3, 2018 in Blog, Featured, Overlevenskunsten

182. Het leven lezen

Wanneer mensen het over ‘voltooid leven’ hebben, knopen ze aan bij een bepaalde manier van denken, die leven vooral als het schrijven van een biografie ziet. Je leven draait dan om het creëren van een levensverhaal, een verhaal met begin, midden en eind, zoals voorgeschreven (voor tragedies) in de Poetica van Aristoteles. Begin, midden en einde worden omschreven in het gedicht Aristotle van Billy Collins: Dit is het begin. Bijna alles kan gebeuren. Dit is waar je de schepping van het licht vindt, een vis die aan land kronkelt, het eerste woord van Paradise Lost op een lege...

Read More