Featured

264. De held van morgen

Posted on Nov 8, 2019 in Blog, Epos, Featured

264. De held van morgen

In eerdere artikelen over heldenverhalen had ik het over Homeros, Vergilius en Camoens – allemaal dichters die helden uit het verre of recente verleden bezongen. Maar in de tijd van Homeros ontstond er ook een heldenverhaal waarin het over een toekomstige held ging: de messias. Dit heldenverhaal was natuurlijk geen literaire schepping, zoals de Ilias of de Odysseia (maar bedenk ook dat Homeros’ werken samen de ‘heilige boeken’ van het oude Griekenland vormden); en er is ook niet een enkele schepper, zoals de bovenstaande dichters (hoewel er nog steeds mensen zijn die...

Read More

263. Een stervende metafoor

Posted on Nov 1, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized

263. Een stervende metafoor

De vorige keer heb ik het gehad over metaforen en hoe je deze kunt analyseren en evalueren. In het kort: metaforen hebben een impliciete metafysische structuur, ze zeggen iets over hoe we naar de wereld kijken. Die structuur kan dieper of oppervlakkiger zijn, beter of slechter op de werkelijkheid passen. Deze keer wil ik het hebben over een metafoor die al bijna ‘dood’ is, dat wil zeggen dat we bij zijn gebruik bijna niet meer aan de herkomst van de beeldspraak denken, maar alleen aan de abstracte betekenis (zoals bij clichĂ©-uitdrukkingen als ‘platgetreden paden’...

Read More

262. Wees als water

Posted on Oct 25, 2019 in Featured, Uncategorized

262. Wees als water

Bij recente betogingen van Catalaanse separatisten in Barcelona volgden de betogers tactieken die ze hadden afgekeken van protesten in Hongkong. Ze doken op waar de politie afwezig was, om meteen te wijken wanneer het gezag zich toonde – om vervolgens ergens anders weer te hergroeperen. De wendbare wijze van protesteren werd mogelijk gemaakt door het gebruik van sociale media, waar je snel kunt doorgeven waar het protest kansrijk is en waar het tegenstand ontmoet. De gebruikte apps hebben speciale toegangscodes, zodat de overheid ze niet kan infiltreren. Zoals gezegd is het gebruik van...

Read More

261. Ressentiment wil revolutie

Posted on Oct 16, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized

261. Ressentiment wil revolutie

De afgelopen weken heb ik een kleine theorie van emoties en ressentiment gegeven, en geschetst hoe de verschuiving van emoties in ressentiment onze sociale gevoelens kan verstoren. Afgebogen van hun primaire doelen en verwijderd uit hun oorspronkelijke contexten, kunnen die gevoelens (aardig vinden, woede, dankbaarheid, sympathie, schuld, schaamte, vertrouwen en wantrouwen) volledig ontsporen. Wat gebeurt er dan? Wat de impact van ontspoorde emoties op een samenleving kan zijn, is geanalyseerd door Rogerr Scruton in zijn A Political Philosophy. In een hoofdstuk over de verleiding van...

Read More

260. De vertekening van ressentiment

Posted on Oct 7, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized

260. De vertekening van ressentiment

De vorige week beschreef ik hoe onmacht ervoor kan zorgen dat de sociale emoties van woede en afgunst ‘verschoven’ kunnen worden van hun ‘oorspronkelijke’ setting naar een situatie en naar personen die de woede en afgunst niet verdienen. Naar het voorbeeld van Friedrich Nietzsche en Max Scheler noem ik die verschuiving ressentiment. Scheler maakt in zijn Das Ressentiment im Aufbau der Moralen (1918) een treffende analyse van het fenomeen, maar wat hij naar mijn mening over het hoofd ziet, is hoe ressentiment ook de andere sociale emoties kan ontwrichten. Ressentiment...

Read More

259. Kleine theorie van ressentiment

Posted on Sep 30, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized

259. Kleine theorie van ressentiment

In eerdere blog-bijdragen heb ik al geschreven over het fenomeen van ressentiment: de gevoelens van onmachtige woede, afgunst en rancune die geprojecteerd worden op bepaalde personen en groepen. Ressentiment is niet simpelweg woede: het is woede die is opgekropt, die is geblokkeerd door angst en onmacht, of die geen doel kan vinden. Het is gefrustreerde woede, die een bittere bijsmaak heeft. Ressentiment is wel omschreven als ‘verplaatste woede’. Om die omschrijving uit te leggen, is het handig een wat ruimer kader te schetsen – door een kleine theorie van de menselijke...

Read More