Blog

386. Leven met paradoxen

Posted on Jun 28, 2022 in Blog, Featured

386. Leven met paradoxen

Vijfhonderd jaar geleden zag Europa de eerste schermutselingen van de Reformatie. In januari 1522 was er een eerste kleine beeldenstorm in het protestantse centrum Wittenberg door aanhangers van Martin Luther (wat Luther terugbracht uit zijn asiel in de Wartburg bij Eisenach, om de onlusten te bezweren). In Zürich brachten tijdens de vastentijd aanhangers van predikant Huldrych Zwingli hun kritiek op de kerk naar voren. Binnen enkele jaren zouden deze rimpelingen uitgroeien tot hoge golven van protest die de oude kerk zouden doen scheuren en Europa in bloedige godsdienstoorlogen zouden...

Read More

385. Wat verdienen wij?

Posted on Jun 16, 2022 in Blog, Featured, Uncategorized

385. Wat verdienen wij?

De psalmen in het Oude Testament staan vol van passages die de slechtheid van het menselijke ras uitdrukken. “Allen zijn zij afgeweken, tezamen ontaard, er is niemand die goed doet, zelfs niet één” stelt Psalm 14:3 (en herhaalt Psalm 53:4)). Twee verzen eerder staat er: “Zij bedrijven gruwelijke en afschuwelijke misdaden, niemand is er, die goed doet.” En Psalm 143:2 smeekt God: “ga niet in het gericht met uw knecht, want niemand die leeft, is voor u rechtvaardig.” Gods rol als rechter heeft een voorname plaats in het hele Oude Testament (Psalm 7:12...

Read More

384. Genade voor recht

Posted on Jun 8, 2022 in Blog, Featured, Uncategorized

384. Genade voor recht

De afgelopen weken heb ik op deze plek geschreven over verantwoordelijkheid en verdienste, en over de manier waarop die begrippen samenhangen. Die analyse was geïnspireerd door de twee onsterfelijke tragedies van Sofokles over de ongelukkige koning van Thebe, Oedipus. Oidipous Turannos en Oidipous epi Kolonoi tonen ons een omgang met verantwoordelijkheid die vreemd is aan onze moderne intuïties – en daarom zo verhelderend is. Sofokles’ Oedipus leeft gedeeltelijk in een economie van verdienste en blaam, beloning en straf – een ‘spel’ waarin de regels van het...

Read More

383. Meer dan wat je verdient

Posted on May 31, 2022 in Blog, Epos, Featured

383. Meer dan wat je verdient

Afgelopen week besprak ik Sofokles’ stuk Koning Oedipus en hoe dit een perspectief biedt op het aanvaarden of ontlopen van verantwoordelijkheid. Oedipus’ houding is er eentje van aanvaarding – hoewel hij in zelfverdediging zijn vader heeft gedood en in onwetendheid zijn moeder heeft gehuwd accepteert hij dat deze daden hem schandmerken in de ogen van mensen en goden, en om niemand meer in de ogen te hoeven kijken steekt hij deze uit. Met Oidipous Turannos is echter niet het laatste woord gezegd over Oedipus – niet door Sofokles en niet door de hele westerse traditie,...

Read More

382. Anti-Oedipus

Posted on May 24, 2022 in Blog, Featured

382. Anti-Oedipus

In zijn roman De Ondraaglijke Lichtheid van het Bestaan voert Milan Kundera een chirurg op die na de inval van de Russen in Tsjecho-Slowakije om politieke redenen zijn baan verliest. Een tijd eerder heeft hij namelijk, tijdens de Praagse lente, een kritisch artikel over communistische leiders geschreven – en dat weigert hij na de invasie in te trekken. Het artikel van chirurg Tomas vergelijkt communistische machthebbers met de oude Griekse koning Oedipus. Toen Tsjechen zich in de lente van 1968 vrij voelden om kritiek te uiten, beschuldigden ze de communistische coupplegers van na de...

Read More

381. Wij zijn vrij. Punt.

Posted on May 17, 2022 in Blog, Featured

381. Wij zijn vrij. Punt.

De laatste jaren hebben wetenschappers op meerdere podia betoogd dat de vrije wil niet bestaat. Met name neurologen zijn daarbij zeer luid geweest in hun zogenaamde ‘ontmaskering’ van deze illusie. Middels laboratoriumexperimenten menen ze te hebben aangetoond dat er in het menselijke brein geen ruimte is voor een vrije wil. Wanneer we een wetenschapper vragen waarom een mens iets doet, zal hij wijzen op bepaalde vurende neuronen in de hersenen, op afgifte van hormonen in het bloed, op samentrekkingen van spieren. Volgens onderzoekers als Dick (‘Wij zijn ons brein’)...

Read More