Blog

263. Een stervende metafoor

Posted by on Nov 1, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized | Comments Off

263. Een stervende metafoor

De vorige keer heb ik het gehad over metaforen en hoe je deze kunt analyseren en evalueren. In het kort: metaforen hebben een impliciete metafysische structuur, ze zeggen iets over hoe we naar de wereld kijken. Die structuur kan dieper of oppervlakkiger zijn, beter of slechter op de werkelijkheid passen. Deze keer wil ik het hebben over een metafoor die al bijna ‘dood’ is, dat wil zeggen dat we bij zijn gebruik bijna niet meer aan de herkomst van de beeldspraak denken, maar alleen aan de abstracte betekenis (zoals bij...

read more

262. Wees als water

Posted by on Oct 25, 2019 in Featured, Uncategorized | Comments Off

262. Wees als water

Bij recente betogingen van Catalaanse separatisten in Barcelona volgden de betogers tactieken die ze hadden afgekeken van protesten in Hongkong. Ze doken op waar de politie afwezig was, om meteen te wijken wanneer het gezag zich toonde – om vervolgens ergens anders weer te hergroeperen. De wendbare wijze van protesteren werd mogelijk gemaakt door het gebruik van sociale media, waar je snel kunt doorgeven waar het protest kansrijk is en waar het tegenstand ontmoet. De gebruikte apps hebben speciale toegangscodes, zodat de overheid ze niet...

read more

261. Ressentiment wil revolutie

Posted by on Oct 16, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized | Comments Off

261. Ressentiment wil revolutie

De afgelopen weken heb ik een kleine theorie van emoties en ressentiment gegeven, en geschetst hoe de verschuiving van emoties in ressentiment onze sociale gevoelens kan verstoren. Afgebogen van hun primaire doelen en verwijderd uit hun oorspronkelijke contexten, kunnen die gevoelens (aardig vinden, woede, dankbaarheid, sympathie, schuld, schaamte, vertrouwen en wantrouwen) volledig ontsporen. Wat gebeurt er dan? Wat de impact van ontspoorde emoties op een samenleving kan zijn, is geanalyseerd door Rogerr Scruton in zijn A Political...

read more

260. De vertekening van ressentiment

Posted by on Oct 7, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized | Comments Off

260. De vertekening van ressentiment

De vorige week beschreef ik hoe onmacht ervoor kan zorgen dat de sociale emoties van woede en afgunst ‘verschoven’ kunnen worden van hun ‘oorspronkelijke’ setting naar een situatie en naar personen die de woede en afgunst niet verdienen. Naar het voorbeeld van Friedrich Nietzsche en Max Scheler noem ik die verschuiving ressentiment. Scheler maakt in zijn Das Ressentiment im Aufbau der Moralen (1918) een treffende analyse van het fenomeen, maar wat hij naar mijn mening over het hoofd ziet, is hoe ressentiment ook de...

read more

259. Kleine theorie van ressentiment

Posted by on Sep 30, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized | Comments Off

259. Kleine theorie van ressentiment

In eerdere blog-bijdragen heb ik al geschreven over het fenomeen van ressentiment: de gevoelens van onmachtige woede, afgunst en rancune die geprojecteerd worden op bepaalde personen en groepen. Ressentiment is niet simpelweg woede: het is woede die is opgekropt, die is geblokkeerd door angst en onmacht, of die geen doel kan vinden. Het is gefrustreerde woede, die een bittere bijsmaak heeft. Ressentiment is wel omschreven als ‘verplaatste woede’. Om die omschrijving uit te leggen, is het handig een wat ruimer kader te schetsen...

read more

258. Een nieuwe herfst, een nieuw geluid

Posted by on Sep 23, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized | Comments Off

258. Een nieuwe herfst, een nieuw geluid

Vandaag zijn dag en nacht even lang, wat betekent dat het de start van de astronomische herfst is. De meteorologische herfst, zoals de Gerrit Hiemstra’s van deze wereld niet moe worden ons te vertellen, begon al op 1 september. ‘Weerkundig’ gezien eindigt de herfst ook al op 1 december en niet bij de winterzonnewende rond 21 december. Dat de meteorologen niet de astronomische of traditionele (21-9) startdatum aanhouden, heeft te maken met banale praktische redenen. Meteorologen houden van heldere overzichten en het is...

read more

257. Het eiland van Venus

Posted by on Sep 17, 2019 in Blog, Epos, Featured | Comments Off

257. Het eiland van Venus

In eerdere verkenningen van oude heldenverhalen probeerde ik te achterhalen wat we kunnen leren van de helden die erin bezongen worden en de schrijvers die hun heldendaden boekstaafden. Bij de Ilias zagen we dat Homeros de oerheld van onze beschaving schiep, Achilles, en dat hij tegelijkertijd het epos een objectief verhaal maakte, niet een subjectieve weergave van een bepaald standpunt maar een verzameling van perspectieven; de Aeneis van Vergilius toonde een weliswaar feilbare held, maar eentje die vooruit en achteruit wees naar iets dat...

read more

256. Racisme als melodrama

Posted by on Sep 5, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized | Comments Off

256. Racisme als melodrama

De vorige keer besprak ik Uncle Tom’s Cabin, als opmaat voor een analyse van de Netflix-serie When They See Us. Die serie handelt over de onterechte veroordeling van vijf jongeren uit minderheidsgroepen, voor een verkrachting van een vrouwelijke jogger in Central Park, New York in april 1989. Mijn typering van Uncle Tom als een melodramatisch pamflet maakt al duidelijk hoe ik WTSU zie: als een voorbeeld van hetzelfde. Echter: waar bij Uncle Tom het allesoverheersende schandaal van de slavernij een melodramatische aanpak rechtvaardigde,...

read more

255. When they see Uncle Tom

Posted by on Aug 23, 2019 in Blog, Featured, Uncategorized | Comments Off

255. When they see Uncle Tom

Na een premiere op 31 mei is de Netflix-serie When They See Us uitgegroeid tot een fenomeen. Niet alleen werd het snel de meest bekeken serie op de streaming dienst, met 23 miljoen kijkers in de eerste drie weken – in kranten in de VS en Europa buitelden de positieve recensies over elkaar heen en regende het (opnieuw positieve) opiniestukken over de impact van het tv-drama. Op 12 juni verspreidde Netflix een speciale Oprah Winfrey presents When They See Us Now. En in juli mondde dit alles uit in 11 Emmy-nominaties (de Amerikaanse...

read more

254. Het woordenboek van geaccepteerde bullshit: levensloopstress

Posted by on Aug 13, 2019 in Blog, Bullshit, Featured | Comments Off

254. Het woordenboek van geaccepteerde bullshit: levensloopstress

Onlangs startte een campagne van Zorg van de Zaak, een netwerk van zorgbedrijven, over de zogenaamde levensloopstress. Wat is levensloopstress? We laten het ZvdZ uitleggen: “Werknemers doorlopen verschillende fases in hun leven, zowel in hun werk als privé. Van de eerste baan tot het pensioen: al deze fases brengen verschillende uitdagingen met zich mee. Iedereen krijgt te maken met gebeurtenissen die grote impact hebben, zoals mantelzorg, schulden, een conflict op de werkvloer of echtscheiding. In de dossiers die wij zien, spelen in...

read more